Terapi başlıkları, blog yazıları, sertifikalar ve sıkça sorulan sorular arasında arama yapın.
"Travma yaşanan olay değildir; sinir sisteminde geride bıraktığı izdir."
Peter A. Levine
Çocuklar ve gençler büyürken sadece boy atmazlar; dünyayı, güveni ve kendilerini anlamlandırmaya çalışırlar. Ancak bazen akran zorbalığı, kayıplar, okul değişiklikleri veya zorlu yaşam olayları bu süreci kesintiye uğratabilir. Yetişkinler gibi çocuklar da bu deneyimleri zihinlerinde tam olarak anlamlandıramadıklarında, olayların duygusal yükü bugünkü davranışlarına (öfke, kaygı, içe kapanma) yansır.
EMDR, beynin doğal iyileşme mekanizmasını harekete geçiren, kanıta dayalı bir terapi ekolüdür. Bu yöntemin temelinde Adaptif Bilgi İşleme (AIP) Modeli yer alır.
Zihnin Sindirim Sistemi: Beynimiz, tıpkı midemizin yiyecekleri sindirmesi gibi, gün içinde yaşadığımız deneyimleri işler ve anlamlandırır. Ancak olay çok yoğun veya korkutucu olduğunda beynin bu "sindirim sistemi" bloke olur. Bilgi, yaşandığı anki çiğ haliyle (korku, olumsuz inançlar) kilitli kalır.
EMDR; göz hareketleri, hafif dokunuşlar veya sesler (çift yönlü uyarım) kullanarak beynin sağ ve sol yarım kürelerini senkronize eder. Anı silinmez; ancak rahatsızlık düzeyi azalır ve kişi yaşadığı olayı geçmişte kalmış bir deneyim olarak değerlendirebilir.
EMDR Terapisi, 1987 yılında Amerikalı psikolog Dr. Francine Shapiro tarafından geliştirilmiştir. Başlangıçta yetişkinler için kurgulanan bu yöntem, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarına göre uyarlanarak çocuk ruh sağlığı alanına kazandırılmıştır.
Çocuk ve ergenlere özel EMDR protokolleri ve eğitim modelleri, dünyada Robert Tinker, Sandra Wilson, Joanne Morris-Smith ve Michel Silvestre gibi öncü uzmanlar tarafından geliştirilmiştir. Bu alandaki ilk uluslararası kongre ise 2000 yılında Londra'da yapılmış ve Avrupa EMDR Çocuk ve Ergen Komitesi kurulmuştur.
Çocuk ve ergenlerin dünyası yetişkinlerden farklıdır. Bu nedenle EMDR’nin çocuklara uygulanması apayrı bir uzmanlık ve gelişimsel bilgi birikimi gerektirir:
Gelişimsel Hassasiyet: Çocuklar nörolojik, duygusal ve bilişsel olarak henüz gelişim aşamasındadır. Terapist, çocuğun içinde bulunduğu yaş döneminin ihtiyaçlarına göre süreci şekillendirir.
Aile ve Bağlanma Odaklılık: Çocuklar aile sistemiyle bir bütündür. Bakım verenlerle kurulan bağlanmanın kalitesi terapiyi doğrudan etkilediği için ebeveynler de sürece aktif olarak dahil edilir.
Bütüncül ve Oyuna Dayalı Yaklaşım: Standardize edilmiş protokollerin yanı sıra; oyun terapisi, hikayeler, resimler ve metaforlar gibi çocuğun diline uygun müdahaleler kullanılır.
Etik ve Yasal Sorumluluk: Travma ve çocuk koruma yasalarına hakimiyet, sürecin güvenliği açısından kritik bir yere sahiptir.
EMDR denildiğinde akla genellikle çok büyük felaketler (deprem, kaza vb.) gelse de çocukların dünyasında "küçük" görünen ama sarsıcı etkisi olan birçok durumda destekleyici ve etkili bir psikoterapi yöntemi olarak kullanılabilir:
Kaygılar ve Korkular: Sınav kaygısı, okul reddi, ayrılık korkusu, fobiler.
Sosyal ve Akran Sorunları: Akran zorbalığına uğrama, dışlanma, performans kaygısı.
Yaşam Değişiklikleri: Anne-baba boşanması, taşınma, yeni bir kardeşin doğumu.
Yas ve Kayıplar: Bir yakının veya evcil hayvanın kaybı.
Davranışsal Değişimler: Ani öfke patlamaları, içe kapanma, uyku ve iştah sorunları.
EMDR terapisi, uygun eğitim almış çocuk ve ergen EMDR terapistleri tarafından bebeklik döneminden ergenliğe kadar, gelişimsel özellikler dikkate alınarak uygulanabilmektedir. Terapi süreci çocuğun yaşı, bilişsel gelişimi, yaşadığı olaylar ve ihtiyaçları doğrultusunda planlanır.
Çocuklar yaşamlarının ilk yıllarını ya da doğum öncesi dönemi bilinçli olarak hatırlamazlar. Ancak erken dönem deneyimler, özellikle bakım verenle kurulan ilişki, hastane süreçleri, uzun ayrılıklar veya yoğun stres gibi yaşantılar sinir sisteminin gelişimini etkileyebilir.
Çocuk EMDR uygulamalarında terapist yalnızca çocuğun anlattıklarına değil, ebeveynden alınan gebelik, doğum ve gelişim öyküsüne de önem verir. Amaç unutulan anıları ortaya çıkarmak değil; bugün devam eden duygusal ve bedensel stres tepkilerinin yeniden işlenmesini desteklemektir.
Bebekler ve okul öncesi dönemde klasik yetişkin EMDR protokolü kullanılmaz. Bunun yerine oyun, resim, kukla, metaforlar, hikâyeler ve ebeveyn katılımını içeren gelişimsel EMDR uygulamalarından yararlanılır.
Önemli Not: EMDR bir "sihirli değnek" değil, beynin kendi gücünü keşfetmesini sağlayan bilimsel bir köprüdür. En önemlisi de bu sürecin, çocuğun gelişimsel ihtiyaçlarını gözeten, bu alanda özel eğitimlerini ve süpervizyonlarını tamamlamış uzmanlar tarafından yürütülmesidir.
Eğer çocuğunuzun geçmişte takılıp kaldığını, bazı zorlukları aşmakta zorlandığını hissediyorsanız, EMDR onun geleceğe daha özgür ve hafif bir adımla yürümesine yardımcı olabilir. Kocaeli İzmit'teki kliniğimizde gerçekleştirdiğimiz yüz yüze seanslar hakkında bilgi almak ve çocuğunuzun bu yolculuğuna destek olmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Nagihan ERGÜN